- Yumurtalıklarda
- Fallop tüpleri çevresinde
- Rahim çevresindeki bağlarda
- Pelvik karın zarında
- Bağırsaklara yakın bölgelerde
- Mesaneye yakın dokularda
görülebilir.
Endometriozis odakları zaman içerisinde çevre dokularda inflamasyon, yapışıklık ve ağrıya neden olabilir.
Hastalığın şiddeti ile hastanın ağrısının düzeyi her zaman birebir paralel değildir. Bazı kadınlarda yaygın endometriozis az şikâyet oluşturabilirken daha sınırlı hastalık ciddi ağrıya yol açabilir.
Endometriozis Belirtileri Nelerdir?
Endometriozis belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
En sık görülen şikâyetler arasında:
- Şiddetli adet ağrısı
- Adet öncesi başlayan pelvik ağrı
- Kronik kasık ağrısı
- Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
- Adet döneminde bağırsak hareketleri sırasında ağrı
- Adet döneminde idrar yaparken ağrı
- Karında şişkinlik
- Bel ve kasık ağrısı
- Gebe kalmakta güçlük
- Yoğun veya düzensiz adet kanaması
bulunabilir.
Ancak bu belirtilerin yalnızca endometriozise özgü olmadığı unutulmamalıdır.
Endometriozis Adet Ağrısı Nasıl Olur?
Adet ağrısı kadınlarda oldukça sık görülebilir. Ancak endometriozis ile ilişkili ağrı günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyebilir.
Özellikle;
- Ağrı nedeniyle işe veya okula gidememe
- Ağrı kesici ihtiyacının giderek artması
- Adetten günler önce başlayan şiddetli ağrı
- Ağrının yaş ilerledikçe artması
- Cinsel ilişkide ağrı gibi ek şikâyetlerin bulunması
durumunda jinekolojik değerlendirme gerekebilir.
Her şiddetli adet ağrısı endometriozis değildir ancak normal kabul edilerek yıllarca ertelenmemesi önemlidir.
Endometriozis Neden Olur?
Endometriozisin kesin nedeni tek bir mekanizmayla açıklanamamaktadır.
Hastalığın oluşumunda;
- Genetik yatkınlık
- Hormonal faktörler
- Bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar
- Hücresel ve çevresel faktörler
birlikte rol oynayabilir.
Ailesinde endometriozis bulunan kadınlarda risk artabilir.
Endometriozis ile Çikolata Kisti Aynı Şey mi?
Tam olarak aynı değildir.
Endometriozis, hastalığın genel adıdır.
Çikolata kisti veya endometrioma ise endometriozisin yumurtalıkta oluşturduğu kistik yapılardan biridir.
Yani her çikolata kisti endometriozisle ilişkilidir ancak endometriozis yalnızca yumurtalıklarda görülmez.
Pelvisin farklı bölgelerinde de endometriozis odakları bulunabilir.
Çikolata Kisti Nedir?
Endometriozis dokusu yumurtalıkta yerleştiğinde zaman içerisinde içi eski kanla dolu bir kist gelişebilir.
Bu koyu renkli içerik nedeniyle bu yapılara halk arasında çikolata kisti adı verilir.
Çikolata kistleri;
- Tek yumurtalıkta
- Her iki yumurtalıkta
- Farklı büyüklüklerde
görülebilir.
Özellikle gebelik planlayan hastalarda çikolata kistinin yumurtalık rezerviyle ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Endometriozis Gebeliğe Engel Olur mu?
Endometriozisi bulunan her kadın infertilite yaşamaz.
Birçok kadın endometriozis olmasına rağmen doğal yollarla gebe kalabilir.
Ancak bazı hastalarda endometriozis;
- Tüpler çevresinde yapışıklık
- Yumurtalık rezervinde etkilenme
- Çikolata kisti oluşumu
- Pelvik anatomide bozulma
- İnflamatuar değişiklikler
nedeniyle gebeliği zorlaştırabilir.
Gebelik planlayan kadınlarda yalnızca endometriozisin varlığı değil;
- Yaş
- Yumurtalık rezervi
- Tüplerin durumu
- Partnerin sperm değerleri
- Hastalığın yaygınlığı
birlikte değerlendirilmelidir.
Endometriozis Nasıl Teşhis Edilir?
Endometriozis değerlendirmesi hastanın şikâyetlerinin ayrıntılı olarak dinlenmesiyle başlar.
Tanı sürecinde;
- Jinekolojik muayene
- Vajinal ultrason
- Gerekli durumlarda MR gibi görüntüleme yöntemleri
kullanılabilir.
Özellikle yumurtalıklardaki çikolata kistleri ultrason ile görülebilir.
Ancak yüzeysel bazı endometriozis odaklarının görüntüleme yöntemlerinde görülmemesi mümkündür.
Cerrahi, bazı hastalarda hem tanı hem tedavi amacıyla kullanılabilir; ancak günümüzde her endometriozis şüphesinde tanı için mutlaka ameliyat yapılması gerekmez.
Endometriozis Ultrasonda Görülür mü?
Bazı endometriozis bulguları ultrasonda görülebilir.
Özellikle endometrioma yani çikolata kisti ultrasonla değerlendirilebilir.
Derin endometriozis bulunan bazı hastalarda da deneyimli değerlendirmeyle farklı bulgular tespit edilebilir.
Ancak ultrasonun normal olması endometriozisi her zaman tamamen dışlamaz.
Endometriozis Tedavisi Nasıl Yapılır?
Endometriozis tedavisi hastanın şikâyetine ve hedeflerine göre planlanır.
Tedavide temel olarak:
- Takip
- Ağrı kontrolü
- Hormonal/medikal tedavi
- Cerrahi tedavi
- Gebelik planına yönelik tedaviler
değerlendirilebilir.
Amaç her hastada aynı değildir.
Bazı hastalarda temel hedef ağrıyı kontrol etmekken, bazı hastalarda gebelik planı veya büyük bir çikolata kistinin değerlendirilmesi ön planda olabilir.
Endometriozis İlaçla Tedavi Edilir mi?
Bazı endometriozis hastalarında hormonal tedaviler ağrı ve hastalıkla ilişkili şikâyetlerin kontrolünde kullanılabilir.
Bu tedaviler;
- Adet döngüsünü baskılayabilir
- Endometriozis odaklarının hormonal uyarımını azaltabilir
- Ağrı kontrolüne yardımcı olabilir
Ancak medikal tedavinin seçimi hastanın yaşı, gebelik planı, eşlik eden sağlık sorunları ve şikâyetlerine göre yapılmalıdır.
Gebelik isteyen hastalarda uygulanacak yaklaşım farklı olabilir.
Endometriozis Kendiliğinden Geçer mi?
Endometriozis kronik özellik gösterebilen bir hastalıktır.
Belirtilerin şiddeti zaman içerisinde değişebilir ancak hastalığın her hastada kendiliğinden tamamen ortadan kalkması beklenmez.
Menopoz sonrasında hormonal aktivitenin azalmasıyla birçok hastada şikâyetler azalabilir.
Ancak her hasta için aynı seyir söz konusu değildir.
Endometriozis Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Her endometriozis hastasının ameliyat olması gerekmez.
Cerrahi tedavi özellikle;
- Medikal tedaviye rağmen devam eden ciddi ağrı
- Büyük veya semptomatik çikolata kistleri
- Organlara baskı veya tutulum
- Ayrıntılı değerlendirme gerektiren yumurtalık kistleri
- Bazı infertilite durumları
- Günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen şikâyetler
bulunduğunda değerlendirilebilir.
Tedavi kararı kişiye özel verilmelidir.
Kapalı Endometriozis Ameliyatı
Uygun hastalarda endometriozis ameliyatı laparoskopik, yani kapalı cerrahi yöntemle gerçekleştirilebilir.
Laparoskopide karında birkaç küçük kesi oluşturulur ve kamera yardımıyla pelvik bölge görüntülenir.
Ameliyat sırasında;
- Endometriozis odakları
- Çikolata kistleri
- Yapışıklıklar
- Pelvik organların durumu
değerlendirilebilir.
Cerrahinin kapsamı hastalığın yaygınlığına göre değişir.
Endometriozis Ameliyatında Yumurtalık Korunur mu?
Özellikle üreme çağındaki ve gebelik planı bulunan kadınlarda sağlıklı yumurtalık dokusunun korunması önemlidir.
Çikolata kisti ameliyatında amaç uygun hastalarda kisti tedavi ederken mümkün olduğunca sağlıklı yumurtalık dokusunu korumaktır.
Ancak ameliyatın kapsamı;
- Kistin büyüklüğüne
- Yumurtalık dokusunun durumuna
- Daha önce geçirilmiş ameliyatlara
- Hastanın yaşına
- Hastalığın yaygınlığına
göre değişebilir.
Endometriozis Ameliyatı Yumurtalık Rezervini Etkiler mi?
Bu özellikle çikolata kisti bulunan hastalarda önemli bir konudur.
Endometriomanın kendisi yumurtalık dokusunu etkileyebileceği gibi yumurtalık üzerinde gerçekleştirilen cerrahi de yumurtalık rezervi açısından dikkatli planlanmalıdır.
Bu nedenle özellikle çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda;
- Yaş
- AMH ve diğer rezerv değerlendirmeleri
- Kistin büyüklüğü
- Tek veya çift taraflı olması
- Daha önce yumurtalık ameliyatı geçirilmesi
birlikte değerlendirilir.
Derin Endometriozis Nedir?
Derin endometriozis, endometriozis odaklarının pelvik dokulara daha derin şekilde ilerlediği hastalık formudur.
Rahim çevresindeki bağlar, bağırsak, vajina veya mesaneye yakın bölgeler etkilenebilir.
Derin endometrioziste;
- Şiddetli pelvik ağrı
- Cinsel ilişkide derin ağrı
- Adet sırasında dışkılama ağrısı
- Bağırsak şikâyetleri
- İdrar yolu şikâyetleri
görülebilir.
Cerrahi gerekiyorsa işlem standart bir çikolata kisti ameliyatından daha kapsamlı olabilir.
Endometriozis Cinsel İlişkide Ağrı Yapar mı?
Evet, bazı endometriozis hastalarında özellikle derin cinsel ilişki sırasında ağrı görülebilir.
Bu durum pelvisin arka kısmında veya rahim çevresindeki endometriozis odaklarıyla ilişkili olabilir.
Ancak cinsel ilişkide ağrının enfeksiyon, vajinal kuruluk, pelvik taban sorunları veya farklı jinekolojik nedenleri de olabilir.
Endometriozis Bağırsakları Etkiler mi?
Endometriozis bazı hastalarda bağırsaklara yakın bölgelerde veya bağırsak yüzeyinde bulunabilir.
Özellikle;
- Adet döneminde dışkılama sırasında ağrı
- Şişkinlik
- Kabızlık
- Bağırsak alışkanlıklarında döngüsel değişiklikler
gibi şikâyetler görülebilir.
Bu belirtiler tek başına bağırsak endometriozisi tanısı koydurmaz ve ayrıntılı değerlendirme gerekir.
Endometriozis Tekrarlar mı?
Endometriozis kronik özellik gösterebildiği için tedavi sonrasında şikâyetlerin veya endometriozis odaklarının yeniden ortaya çıkması mümkündür.
Ameliyat mevcut hastalık odaklarını tedavi edebilir ancak ilerleyen dönemde yeni odakların gelişmeyeceği garanti edilemez.
Bu nedenle uzun dönem takip ve hastaya uygun tedavi planlaması önemlidir.
Endometriozis Kansere Dönüşür mü?
Endometriozis kanser değildir.
Endometriozis bulunan kadınların büyük çoğunluğunda kanser gelişmez.
Bununla birlikte yumurtalıkta bulunan bazı uzun süreli veya ultrason özellikleri değişen kitleler kadın doğum uzmanı tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle menopoz sonrasında değişim gösteren yumurtalık kistleri göz ardı edilmemelidir.
Endometriozis ve Menopoz
Menopoz sonrasında hormon seviyelerinin azalmasıyla endometriozisle ilişkili şikâyetlerde azalma görülebilir.
Ancak menopoz sonrasında yeni başlayan pelvik ağrı, kanama veya yumurtalık kitlesi gibi bulgular normal kabul edilmemeli ve değerlendirilmelidir.
Adana Endometriozis Tedavisi
Adana endometriozis tedavisi konusunda başvuran hastalarda öncelikle şikâyetlerin ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir.
Jinekolojik muayene ve ultrasonla;
- Çikolata kisti olup olmadığı
- Yumurtalıkların durumu
- Pelvik bölgede endometriozisi düşündüren bulgular
- Gebelik planı
- Şikâyetlerin şiddeti
değerlendirilebilir.
Buna göre takip, medikal tedavi veya gerekli durumlarda laparoskopik cerrahi seçenekleri planlanabilir.
Op. Dr. Hüseyin Kılıç, Adana Ziyapaşa’da endometriozis ve çikolata kisti konusunda başvuran hastaları değerlendirerek kişiye özel takip ve tedavi seçenekleri hakkında bilgilendirmektedir.
Op. Dr. Hüseyin Kılıç
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
???? Adana / Ziyapaşa
???? 0532 433 87 19
Endometriozis Hakkında Sık Sorulan Sorular
Endometriozis nedir?
Rahim iç tabakasına benzeyen dokuların rahim dışında bulunmasıyla ilişkili kronik bir kadın hastalığıdır.
Endometriozisin en önemli belirtisi nedir?
Şiddetli adet ağrısı sık görülen belirtilerden biridir ancak her hastada aynı şikâyet görülmez.
Endometriozis ultrasonda çıkar mı?
Çikolata kistleri ve bazı derin endometriozis bulguları ultrasonda görülebilir. Ancak normal ultrason endometriozisi her zaman tamamen dışlamaz.
Endometriozis gebeliğe engel olur mu?
Her endometriozis hastası infertilite yaşamaz. Ancak bazı hastalarda yumurtalık, tüpler veya pelvik anatomiyi etkileyerek gebe kalmayı zorlaştırabilir.
Endometriozis ile çikolata kisti aynı mı?
Çikolata kisti, endometriozisin yumurtalıkta oluşturduğu kistik yapılardan biridir.
Endometriozis ameliyatı şart mı?
Hayır. Her endometriozis hastası ameliyat edilmez. Tedavi şikâyetler, hastalığın yaygınlığı ve gebelik planına göre belirlenir.
Endometriozis ameliyattan sonra tekrarlar mı?
Evet, hastalık kronik özellik gösterebildiği için zaman içerisinde yeniden şikâyet veya endometriozis odağı gelişebilir.
Endometriozis kanser midir?
Hayır. Endometriozis kanser değildir.
